İfade Özgürlüğü Derneği’nin (İFÖD) EngelliWeb projesi kapsamında yaptığı incelemeye göre, Türkiye’de yalnızca Eylül ayında en az 1.270 X hesabı erişime engellendi.
Dernek, hesapların yaklaşık yüzde 90’ının X tarafından Türkiye’den görünmez kılındığını belirtti. Sayı, 5651 sayılı İnternet Kanunu’nun 8/A maddesi kapsamında 2025’in tamamında erişime engellenen 995 X hesabını aştı. Eylül’deki engellemelerin 941’i ise ayın ikinci yarısında gerçekleşti.
Öte yandan erişim engeli getirilenlerden takipçi bilgisine ulaşılabilen 1.227 hesabın toplam takipçi sayısı 35 milyonu aştığı öğrenildi. Bunların 362’sinin 10 binden, 70’inin 100 binden, 10’unun ise 500 binden fazla takipçisi bulunuyordu.
ENGELLİWEB’E DE ENGEL
Erişim engellerini 2008’den bu yana belgeleyen EngelliWeb’in X hesabı da 1 Ekim’de erişime engellendi. Hesap, kararın ardından X tarafından Türkiye’den görünmez kılındı.
X, 1 Ekim saat 17.14’te gönderdiği bildirimde, işlemin Siber Güvenlik Başkanlığı (SGB) tarafından platforma iletilen ve 5651 sayılı Kanun’un 8/A maddesine dayanan bir karar uyarınca yapıldığını bildirdi. Ancak kararın ayrıntıları İFÖD’e iletmedi.
Dernek, daha önce EngelliWeb’in paylaşımlarını hedef alan çok sayıda erişim engeli kararı aldıklarını belirterek, “Bu kez sansürü kayıt altına alan hesabımız hedef alınmıştır” dedi.
GAZETELER, GAZETECİLER, HAK ÖRGÜTLERİ, AKADEMİSYENLER…
Eylül ayındaki engellemeler gazeteciler ve haber kuruluşlarının yanı sıra LGBTİ+ örgütlerini, kadın örgütlerini, insan hakları savunucularını, akademisyenleri, ekonomistleri ve farklı siyasi ve dini çevrelerden hesapları kapsadı.
LGBTİ+ örgütleri, hak savunucuları ve aktivistlere ait hesaplar “Ailem Güvende” adı verilen operasyonlar kapsamında, çok sayıda içerik üreticisine ait hesap ise “müstehcenlik” gerekçesiyle engellendi.
Erişim engellerinin fon krizi ve Narin Güran cinayeti soruşturması hakkında paylaşım yapan hesaplara da uzandı.
Bunun yanı sıra İsrail propagandası, “FETÖ iltisakı”, Tevhid çevresi, Furkan Hareketi ve Alihan Kuriş soruşturmaları da gerekçe gösterilerek hesaplar engellendi.
Türkiye’den görünmez kılınan hesaplar arasında gazeteciler Erk Acarer, Naz Yavuzarslan, Canan Kaya, Meral Danyıldız, Özlem Akarsu Çelik, Fırat Fıstık ve İrem Afşin ile İFÖD kurucularından Yaman Akdeniz bulunuyor.
Kısa Dalga, soL Haber, Mezopotamya Ajansı, JinNews, Velvele ve Kaos GL Haber’in hesapları da engellenenler arasında.
Ekonomi alanında Prof. Dr. Veysel Ulusoy, İnan Mutlu ve Emre Şirin’in hesapları görünmez kılınırken; Kaos GL Derneği, Uluslararası Af Örgütü Türkiye, Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği (MLSA), Barış Akademisyenleri, Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu, Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu, Kadın Koalisyonu, Türkiye Psikiyatri Derneği, Ali İsmail Korkmaz Vakfı (ALİKEV), TİP LGBTİ+ Bürosu ve Umut-Sen de listede yer aldı.
KARAR YOK: KİTLESEL BİR SANSÜR DÜZENİ
İFÖD, erişim engeli kararlarının kamuoyuna açıklanmadığını ve hesap sahiplerine tebliğ edilmediğini belirtti.
Dernek, ulaştığı Eylül ayına ait dokuz karar ve bir talep yazısı üzerinden 1.270 hesaptan yalnızca 115’inin hangi karara dayanılarak engellendiğinin belirlenebildiğini belirtti. Buna göre 1.155 hesabın erişime engellenmesine dayanak oluşturan karar bilinmiyor.
İFÖD, açıklamasında Anayasa Mahkemesinin (AYM) 2023 tarihli Artı Media GmbH kararına dikkat çekti.
AYM Genel Kurulu, söz konusu kararda 5651 sayılı Kanun’un 8/A maddesinin kamu makamlarının keyfi uygulamalarını önlemeye yönelik temel güvenceleri içermediği sonucuna varmış ve ifade ile basın özgürlüklerinin ihlal edildiğine hükmetmişti. Mahkeme ayrıca ihlalin doğrudan kanundan kaynaklandığını tespit etmişti.
İFÖD’ün tabloyla ilgili sonuç açıklamasında şöyle denildi:
“Anayasa Mahkemesi Artı Media GmbH ([GK], B. No: 2019/40078, 14/9/2023) kararında 8/A maddesinin keyfi müdahalelere karşı güvence içermediğini ve ihlalin doğrudan kanundan kaynaklandığını tespit etmiştir. Eylül ayı, bu yapısal sorunun kitlesel bir sansür düzenine dönüştüğünü göstermektedir. İFÖD olarak sulh ceza hâkimliklerinin itiraz incelemelerinde 8/A maddesini Anayasa’nın 152. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesine götürmesini, “Ailem Güvende” operasyonları kapsamında LGBTİ+ örgütlerine, hak savunucularına, meslek örgütlerine ve T24’e getirilen engellerin derhâl kaldırılmasını, hesap ve sitelerin tümüne yönelik toptan engelleme uygulamasına son verilmesini ve tüm kararların gerekçeleriyle birlikte ilgililere tebliğ edilip kamuoyuna açıklanmasını talep ediyoruz. EngelliWeb hesabına yönelik karar derhâl açıklanmalı ve engel kaldırılmalıdır. Karara ulaştığımızda itiraz edecek ve 8/A maddesinin Anayasa Mahkemesine götürülmesini talep edeceğiz.”
